Có thể nói, trong điều kiện phát triển bình thường, nền kinh tế dựa vào du lịch và dịch vụ là tín hiệu tích cực, cho thấy tiềm năng chuyển dịch theo hướng kinh tế xanh, gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, giảm phát thải và sử dụng ít năng lượng hơn so với phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, việc nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào du lịch và dịch vụ cũng tiềm ẩn không ít rủi ro trước các yếu tố bên ngoài, do đó, cần thiết phải đa dạng hóa cơ cấu kinh tế.

Cơ hội vàng phát triển công nghiệp sau hợp nhất

Thành phố Đà Nẵng mới có diện tích gần 12.000km², trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có diện tích lớn nhất cả nước với quy mô dân số trên 3 triệu người, mở ra dư địa phát triển hạ tầng các khu công nghiệp quy mô lớn, gắn với hệ sinh thái đa dạng, hiện đại và bền vững, đáp ứng yêu cầu thu hút đầu tư trong nước và quốc tế. Cùng với hệ thống hạ tầng đồng bộ gồm giao thông đường bộ, đường hàng không và đường biển, nguồn nhân lực dồi dào và năng lực sản xuất hiệu quả của các ngành công nghiệp hỗ trợ hiện hữu, Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội vàng để bứt phá, trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại và động lực tăng trưởng mới trong những năm tới.

Tiếp sức cho phát triển ngành công nghiệp, năm 2025 thành phố đã và đang triển khai đầu tư xây dựng nhiều dự án trọng điểm nhằm thúc đẩy sản xuất công nghiệp và hình thành chuỗi logistics toàn cầu với hàng loạt dự án quy mô lớn như: Cảng Liên Chiểu cũng với năng lực khai thác 8 bến container, có khả năng tiếp nhận tàu đến 18.000 TEU là cảng container hiện đại, đạt tiêu chuẩn cảng xanh. Nhà ga hàng hóa - Cảng hàng không Quốc tế Đà Nẵng cũng được khởi công đầu tư xây dựng với công suất khai thác đến năm 2030 đạt 100.000 tấn hàng hóa mỗi năm, hướng tới hiện đại hóa lĩnh vực logistics hàng không. Triển khai dự án đầu tư, khai thác sân bay Chu Lai và hệ sinh thái kinh tế - đô thị sân bay theo phương thức đối tác công tư (PPP),… Song song với đó, thành phố cũng đã gia tăng năng lực vận tải đường sắt, đường bộ bằng việc tập trung công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị đầu tư để sớm triển khai xây dựng Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn đi qua Đà Nẵng, dự án đường sắt nội đô từ sân bay chu Lai đến Hội An, dự án cải tạo và nâng cấp Nút giao thông QL14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi để làm cầu nối giao thương hàng hóa, tiêu thụ nông sản và thúc đẩy phát triển hành lang kinh tế Đông Tây, mở ra cửa ngõ hợp tác phát triển lâu dài với các tỉnh Sekong, Champasak nước bạn Lào và cả khu vực Tây Nguyên rộng lớn. Bên cạnh đó, Trung ương đã cho phép triển khai hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo động lực phát triển vượt trội cho thành phố, trong đó có việc thành lập Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế; ban hành Nghị quyết số 259/2025/QH15 ngày 11-12-2025 của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 136/2024/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng… Qua đó, tạo nền tảng quan trọng để thu hút các dự án chiến lược, nhà đầu tư lớn trong nước và quốc tế.

Lợi thế cho phát triển các ngành Công nghiệp công nghệ cao

Với lợi thế là một thành phố trẻ, còn nhiều dư địa phát triển, cùng bối cảnh khoa học - công nghệ đang phát triển mạnh mẽ và những quyết sách kịp thời từ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đà Nẵng hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn. Trọng tâm là hình thành hệ sinh thái công nghiệp xanh, sạch và bền vững, bao gồm: công nghiệp số - trí tuệ nhân tạo - bán dẫn; công nghiệp sáng tạo và văn hóa như nghệ thuật số, thiết kế, thời trang; cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ. Đặc biệt, việc phát triển trục công nghiệp - công nghệ cao từ trung tâm thành phố đến Khu kinh tế mở Chu Lai sẽ góp phần hình thành chuỗi sản xuất liên kết phát triển và tiêu thụ sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.

Nhiều dự án trọng điểm đã và đang được triển khai như Khu Công nghệ cao Đà Nẵng, Khu CNTT tập trung - Công viên Phần mềm Đà Nẵng, Khu công nghệ thông tin Da Nang Bay, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Phân khu B - Khu công nghiệp Nam Thăng Bình… Đây là những dự án mang tính dẫn dắt, đóng vai trò kiến tạo phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn mới của thành phố có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu. Từ đó, tạo nền tảng để thành phố định hình phát triển các mô hình khu công nghiệp sinh thái hiện đại, thân thiện với môi trường, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong quản trị và vận hành sản xuất, chế biến, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050.

Những giải pháp để bứt phá

Xem xét phân bố lại không gian phát triển công nghiệp gắn với tiềm năng đất đai, khả năng kết nối hạ tầng, nguồn nguyên liệu,… nhằm thu hút, xúc tiến kêu gọi đầu tư và phát huy năng lực sản xuất của các nhà đầu tư thứ cấp. Đối với các cụm công nghiệp đã được quy hoạch nằm trong vùng lõi đô thị, gần khu dân cư nhưng chưa hoặc đang triển khai thủ tục đầu tư xây dựng, cần xem xét phương án di dời cho phù hợp với định hướng phát triển đô thị bền vững. Đối với các khu công nghiệp đang hoạt động, xem xét định hình lại ngành nghề ưu tiên thu hút đầu tư và điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thành các loại hình khu công nghiệp theo hướng hiện đại như khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp xanh,… nhằm hình thành hệ sinh thái công nghiệp, từng bước chuyển sang tư duy "kén chọn" nhà đầu tư trên lĩnh vực này.

Đối với khu vực phía Tây, đây là địa bàn còn gặp nhiều khó khăn trong thu hút đầu tư thời gian qua do cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh. Mặc dù Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam trước đây đã ban hành Nghị quyết số 34/2021/NQ-HĐND ngày 29-9-2021 về Chương trình hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp giai đoạn 2021-2025, song đến nay chưa có doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng để hưởng cơ chế này do mức hỗ trợ còn thấp, khó thu hút nhà đầu tư thứ cấp, nguồn nguyên liệu thiếu ổn định, lực lượng lao động chưa đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,… Vì vậy, thời gian đến thành phố xem xét xây dựng Đề án riêng về phát triển công nghiệp khu vực miền núi phía Tây gắn phát triển các khu, cụm công nghiệp với giải quyết việc làm cho người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Trọng tâm là phát triển công nghiệp chế biến sâu các sản phẩm thế mạnh như gỗ lớn, lâm nghiệp, dược liệu, khoáng sản… hình thành chuỗi giá trị từ khai thác, chế biến đến tiêu thụ dựa trên nguồn nguyên liệu tại chỗ.

Vận hành hiệu quả và triển khai đồng bộ các chính sách về đất đai cho Khu Thương mại tự do Đà Nẵng nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư, đặc biệt là các quy định cụ thể về cho thuê đất, bồi thường, tái định cư, cũng như bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư xây dựng hạ tầng và các tổ chức, cá nhân thuê lại đất, các chính sách thu hút nhà đầu tư xây dựng và phát triển hạ tầng tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung. Nghiên cứu thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá chặt chẽ nhằm theo dõi hiệu quả thực thi các chính sách đất đai và đầu tư; kịp thời điều chỉnh các bất cập phát sinh, bảo đảm việc thực hiện đúng quy định, công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính, bao gồm các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; nghiên cứu hình thành và phát triển các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, tập trung đầu tư cho các dự án nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Hỗ trợ đào tạo và phát triển kỹ năng số cho doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào quản trị, sản xuất và tiếp thị, như triển khai các phần mềm quản lý doanh nghiệp, hệ thống ERP, giải pháp thương mại điện tử, quản lý chuỗi cung ứng thông minh và quảng bá sản phẩm trực tuyến. Đồng thời, xây dựng nền tảng số kết nối doanh nghiệp với đối tác trong và ngoài nước, mở rộng thị trường và cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ. Hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của thành phố thông qua các cơ chế hỗ trợ đặc thù, tạo điều kiện cho doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn đầu tư mạo hiểm. Cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu các quy trình rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thành lập, hoạt động và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Các sở, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ hơn nữa với Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố để rà soát, cắt giảm các quy định không cần thiết, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

MINH SƠN